Author Topic: بـَـــرّ ، بــِــرّ ، بـُـــرّ. . . لـَبزانك كريم بلوچ _ تهل  (Read 1081 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline Zahida Raees Raji

  • Administrator
  • *****
  • Posts: 7060
  • Karma: 356
    • Baask-Home of Baluchi Language, Literature & Culture

لـَبزانك كريم بلوچ _ تهل

بـَـــرّ ، بــِــرّ ، بـُـــرّ

كوئٹه ءِ « بلوچی » مَهتاك ءِ 2009 ءِ آپريل ءَ ، تاكديم 13 ءَ ، واجهيں برات شَمبے " كريم " ءِ تژن و بچكندی نبشتانكے چپتگ كه بـَـرّ و بــِـرّ ءِ گيشينگ ءِ باره انت و نبشتانك ءِ نام هم « بَــــرّ ءُ بــِــرّ » انت .
هما جاه و هما تاكديم ءَ واجه شمبے كريم جان ءَ نبشتگ :
« بــِـرّ و بـَــرّ چوناهی ءَ يكيں مانا و مطلب ءَ گشگ بنت ، بلے بَرے بَرے اے دوئينانی مانا ءُ مَطلب بَدَل هم بَنت .»
من نزاناں كه واجه شمبے كريم جان ، كجام _ كـُتام _ گالوار ءِ گـَپ انت ، بلے بلوچی ءَ ، بـَــرّ ، بــِــرّ ، و بـُـــرّ سے ( 3) گال انت و سَے بزانت و سَے بزانت ءَ چه گيش ءِ گوئشوك و پـَــدَر كنوك انت .

« بـَـــرّ » ماں بـُـگٹی و مری ءِ گالواراں " نه وَشّ ، سِلّ ، گـَندَگ و هَراب » ءِ بزانت ءَ دَنت انت . په دَروَر گوئشنت : اے بَـرّيں چيزے ، يا اے بـَــرّيں مَردُمے و ...

"بـَــرّ گـُل ءِ نام انت و مهر هم ، كوهيں زند ءِ سَرسَراں
... »
ادان بـَــرّ ، « مهر و دوستی » ءِ چـَپ ءَ ، بزان جفا و نه وَشی ءِ بزانت ءَ آرگ بيتگ . همے مری و بگٹی ءِ « بـَــرّ » ءِ بزانت ، گوں « بـَــد » ءِ بزانت ءَ نزيك انت ، بلے يكی يا نا يكوئی ءِ باره ءَ چيزے گوئشت نكنان ...

« بــِــرّ » ماں بلوچی ءِ بازيں گالوارے كارمرز ءَ بيت و دو بزانت داريت { يا گِهتر انت كه بگوئشاں كه آئی ءِ دوئيں بزانت ءَ من زاناں } يكے گوئشنت كه پَس يا سَهدار « بــِــرّ » كت ؛ اے بــِــرّ ءِ بزانت ، « گِــه »Geh و « ڈاه » D'aah انت ماں بلوچی ءَ ( ماں شَستون و سَرهد ءِ دَمَگاں ) و گوئشنت كه اپس ( بور _ مادن ) ڈاه كت ، يا هر ءَ گِه كت و...
« بــِــرّ » ءِ كارمرزی چُش انت كه رَمَگ ءِ پَساں بــِــرّ كـُت ، مادِن بــِــرّ كـُت بزاں جــِنـّی بيت و هبراں گوش نكنت و چه مهار كنگی ءَ ڈنّ ءَ و دَر انت . اے بــِــرّ ءَ ماں پارسی ءَ « رَميدن » و « رَم كردن » و « رَم » گوئشنت .
« بــِــرّ ءِ دومی بزانت ، « بُـوْر ، هَيران ، پَرِيشان و...» انت كه په مردماں كارمرز ءَ بيت .په دَوَر گوئشنت : من مرچی بــِـــرّ و پريشان اوں ، بزان سر ءِ هوش ءَ يكجاه كت نكناں ، بلے جـِـنّی نه بيتگ اوں و وتی واگ و مهار اوں نه سستگ . په
« بـُـوْر » ءَ هم گوئشنت : تو مرچی بورئے پرچا و...

« بـُـــرّ » ءِ بزانت هم باز انت يكے « زات ، زئی يا زَهی » ءَ گوئشنت . په درور : روكپتی و روايرشُتی بلوچستان ءِ رينكی _ ريگی _ ٹــَــــكّ ءِ یک شـَلوارے كه واجه مير جسين خان ءِ بَچ و اوبادگ انت تا هَـنّـوں وتا را حسين ءِ بُــرّ يا حـُـسَـين بـُـرّ ءَ گوئشنت كه تا هَـنّوں ماں گـُشت ءِ شهر ءِ گـَنجيں زيداں ، كه باز پرنما انت ، ماں شَستون ، جالك ، ناووگ ( ناهوك )، هُشّــَـك و ... نشتگ و آبات انت . اے بـُــرّ كه لهتے « زادگ » هم گوئشنت ، گوں پارسی ءِ « زاده » ، برابر انت . شـُهـلی بـُـرّ ءِ زات هم وت نامدار انت .

دگه « بـُــرّ » ے كه گوں همے بـُــرّ ءَ سِياد و وتسياد انت ، هما ٹولی و رُمب ءِ « بـُــرّ » انت په درور گوئش انت كه بُرّے مردم آتك انت يا رُمبے مردم آتك انت كه يك مُچّی و گروپے ءِ گوئشوك و پَدَر كنوك انت . و بازينانی شون ءَ دَيـَگ انت.

سيمی « بـُــرّ » ، بـُــرّگ و بـُــرّتن ءِ بـُنگال { بـُـن ، آهـُنڈ ، چـِـرَك } انت كه بُن ءَ ، پارسی ءَ « ريشه » گوئش انت . كه اگں « به يا مَـه » آئی ءَ اولسر ءَ گيش كنگ به بيت ، هـُگمی ( امری ) بيت انت چـُش كه : « به بـُـرّ »يا « مـَه بـُـرّ » و اگں آئی ءِ رَند ءَ «‌ ــَـگ » يا " تن " گيش كنئگ به بيت ، « كارگونـَـگ » يا مصدر جوڑ ءَ بيت.
په دَروَر : ايشان ءَ مه بـُــرّ ، آهان ءَ به بـُـــرّ . بزان : ايشان ءَ مه ڈل و كـَپ و چـُـنڈ اش مه كن ، آهان ءَ به ڈل و كـَپ و چنڈ اش به كن و ... پـِـيشّ بـُــرّ ، مَـچّ بـُــرّ و دگه چُشيں لوز باز انت .

« بـُـــرّ كی » ءِ گال هم ، چه همے « بـُـــرّ » ءَ زيرگ بيتگ كه په مرديں زَهگانی چـَـلّ ءِ بـُــرّگ و « سور كنئگ » ءَ ( ماں شَستون ءِ گالواراں ) كار مرز ءَ بيت .
چارم‍ی « بـُــرّ » كه چـَٹ و پـَـهك چه ايشاں جتا و گستا انت و بزانت ئی هم گوں ايشاں چَپ انت ، « بـَند ، بـَندگ و گوئشوك » ءِ بزانت ءَ دَيـَـگ انت، چـُش كه « دروگ بـُــرّ » ءِ گال كه گمشادزئی مردم كارمرز كنگ انت ، كه دگه جاه دروگبند هم گوئشگ ءَ بيت .
Zahida Raees :Raji:
baaskadmin@gmail.com , admin@baask.com
Learn Baluchi Composing in INPAGE
Learn Balochi Poetry Background Designing
Help Line